Chhatrapati Sambhajinagar, October 1: The design of the Automated Fingerprint Processing Device, developed by researchers at MGM University to enhance unclear and partial fingerprints at crime scenes, has been granted a patent by the Government of India’s Patent Office. The research was conducted by Dr. Mohammed Khaja Moinuddin Siddiqui, Head of the Department of Forensic Science; Assistant Professor Gaurav Varade; and Assistant Professor Prashant Pattekar.

Fingerprints are considered crucial physical evidence in criminal investigations. However, developing clear impressions from fingerprints contaminated with dust, blood or other substances, as well as from partial impressions, remains a significant challenge for investigating agencies. To address this issue, the researchers developed the concept and design of an automated fingerprint processing device.

Currently, fingerprint development involves techniques such as cyanoacrylate fuming, powder dusting and various chemical processes, often requiring separate equipment. These methods can be time-consuming and demand considerable manpower and resources. The newly designed device aims to facilitate the development of unclear or partial fingerprints directly at crime scenes.

The device is portable and battery-operated, potentially enabling fingerprint processing at the scene before evidence is transported to a laboratory. Its automated operation is expected to reduce human intervention and help minimise the risk of evidence tampering.

According to the researchers, while conventional fingerprint development methods may take several hours, the device aims to complete the process within minutes. It has also been designed with the objective of obtaining high-resolution fingerprint images.

The research has the potential to provide useful technology to investigative agencies such as the Maharashtra Police, the Crime Investigation Department (CID), the National Crime Records Bureau (NCRB), the Central Bureau of Investigation (CBI), fingerprint bureaus and forensic science laboratories. The development is also significant for students and researchers in the field of forensic science.

Congratulating the researchers on this achievement, Prof. Dr. Unnat P. Pandit, Controller General of Patents, Designs and Trade Marks; Shri Ankushrao Kadam, Chancellor; Prof. Dr. Vilas Sapkal, Vice-Chancellor; Dr. Ashish Gadekar, Registrar; and Dr. Prapti Deshmukh, Dean of MGM University, extended their best wishes for the team’s future endeavours.

----------------------------------------

एमजीएमच्या स्वयंचलित फिंगरप्रिंट उपकरणाच्या डिझाईनला मिळाले पेटंट

छत्रपती संभाजीनगर, दि. १ : गुन्हे तपासात महत्त्वाचा पुरावा ठरणाऱ्या अस्पष्ट व अर्धवट बोटांच्या ठशांना घटनास्थळीच स्पष्ट करण्यासाठी विकसित करण्यात आलेल्या महात्मा गांधी मिशन विद्यापीठाच्या ‘ऑटोमेटेड फिंगरप्रिंट प्रोसेसिंग डिव्हाइस’च्या डिझाईनला भारत सरकारच्या पेटंट कार्यालयाकडून पेटंट प्राप्त झाले आहे. विद्यापीठाच्या फॉरेन्सिक सायन्स विभागाचे विभागप्रमुख डॉ.मोहम्मद खाजा मोईनुद्दीन सिद्दीकी, सहाय्यक प्राध्यापक प्रा. गौरव वराडे आणि सहाय्यक प्रा. प्रशांत पट्टेकर यांनी हे संशोधन केले आहे.

गुन्हेगारी तपासामध्ये बोटांचे ठसे हा महत्त्वाचा भौतिक पुरावा मानला जातो. मात्र घटनास्थळी धुळीने, रक्ताने किंवा इतर पदार्थांनी माखलेले तसेच अर्धवट असलेले फिंगरप्रिंट स्पष्ट करणे तपास यंत्रणांसाठी आव्हानात्मक ठरते. या समस्येवर उपाय म्हणून या संशोधकांनी स्वयंचलित फिंगरप्रिंट प्रोसेसिंग डिव्हाइसची संकल्पना आणि डिझाईन विकसित केले आहे. सध्या फिंगरप्रिंट विकसित करण्यासाठी सायनोअॅक्रिलेट फ्युमिंग, पावडर डस्टिंग, विविध रासायनिक प्रक्रिया तसेच स्वतंत्र उपकरणांचा वापर केला जातो. या प्रक्रियेसाठी वेळ, मनुष्यबळ आणि संसाधनांची आवश्यकता असते. नव्या उपकरणाच्या माध्यमातून अस्पष्ट किंवा अर्धवट फिंगरप्रिंट घटनास्थळीच अधिक सुलभ पद्धतीने विकसित करण्याची संकल्पना मांडण्यात आली आहे.

हे उपकरण पोर्टेबल असून बॅटरीवर चालणारे आहे. त्यामुळे पुरावा प्रयोगशाळेत नेण्यापूर्वीच घटनास्थळी फिंगरप्रिंट प्रक्रिया करण्याची सुविधा उपलब्ध होऊ शकते. स्वयंचलित प्रक्रियेमुळे मानवी हस्तक्षेप कमी होऊन पुराव्याशी छेडछाड होण्याचा धोका कमी करण्यास मदत होईल.

संशोधकांच्या माहितीनुसार पारंपरिक पद्धतीने फिंगरप्रिंट विकसित करण्यासाठी लागणारा वेळ काही तासांचा असताना या उपकरणाच्या माध्यमातून ही प्रक्रिया काही मिनिटांत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. उच्च-रिझोल्यूशन फिंगरप्रिंट प्रतिमा मिळविण्याच्या दृष्टीनेही उपकरणाची रचना करण्यात आली आहे. या संशोधनामुळे महाराष्ट्र पोलीस, गुन्हे अन्वेषण विभाग, राष्ट्रीय गुन्हे नोंद ब्युरो, केंद्रीय अन्वेषण विभाग, फिंगरप्रिंट ब्युरो तसेच न्यायवैद्यक प्रयोगशाळा यांसारख्या तपास यंत्रणांना भविष्यात उपयुक्त तंत्रज्ञान उपलब्ध होण्याची शक्यता आहे. फॉरेन्सिक सायन्सच्या विद्यार्थ्यांसाठी आणि संशोधकांसाठीही हे संशोधन महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे.

हे पेटंट मिळाल्याबद्दल सर्व संशोधकांचे पेटंट्स, डिझाइन्स अँड ट्रेड मार्क्सचे महानियंत्रक प्रा.डॉ.उन्नत पंडित, कुलपती अंकुशराव कदम, कुलगुरू प्रा.डॉ.विलास सपकाळ, कुलसचिव डॉ.आशिष गाडेकर, अधिष्ठाता डॉ.प्राप्ती देशमुख यांनी अभिनंदन करून पुढील वाटचालीस शुभेच्छा दिल्या आहेत.